Gezondheid in Costa Rica

Wat is...

Een DTP-prik (tegen difterie, tetanus, polio) krijgen de meeste Nederlanders in hun jeugd. De prik is 15 jaar geldig. Een herhalingsshot zorgt ervoor dat je vervolgens weer 15 jaar beschermd bent tegen deze ziekten.

Hepatitis A is een acute of chronische leverontsteking komt voor zonder bekende oorzaak (= primaire hepatitis) of als gevolg van een bekende andere ziekte (= secundaire hepatitis). Hepatitis wordt vernoemd naar de verwekker (bijv. hepatitis A, B, C, etc.). De reguliere Hepatitis A injectie heeft een beperkte werkingsduur, dus het is zaak deze kort voor de reis te plannen. Als je frequent of voor langere tijd naar landen gaat waar Hepatitis A voorkomt, dan is het te overwegen om injecties te nemen die voor langere termijn geldig blijven, zoals Havrix. Houd er wel rekening mee dat dit dure vaccins zijn en dat je vaak vaak een herhaalprik nodig hebt. 

Malaria Costa Rica is geen malariagebied. Wel komen er vooral in en bij de Nationale parken soms veel muggen voor (vooral in de natte tijd) Je kunt jezelf goed tegen muggen beschermen door vooral in de avond een lange broek te dragen, sokken en lange mouwen en je goed in te smeren met een muggenspray, -olie of -zalf. Bij het kopen van een antimuggen middel is het aan te raden iets te nemen waar tenminste 40-50% van de stof DEET inzit.

Andere voorkomende ziektes
Buiktyphus 
Inenting wordt alleen aangeraden als je langere tijd (3 maanden of meer) naar Costa Rica gaat. 
Dengue
Dit is een ziekte die wordt overgedragen door muggen en waartegen je dus dezelfde voorzorgsmaatregelen als voor malaria kunt treffen. Voor meer informatie over deze ziekte en de stand van zaken van eventuele epidemieën kun je het best op de bovengenoemde LCR-website kijken of een medisch instituut raadplegen. Voor Dengue bestaat geen vaccin.  

Verdere voorbereiding
Als je medicijnen gebruikt, neem dan een bijsluiter mee, zodat er geen twijfel over kan bestaan dat je geen drugsgebruiker bent en zorg een extra voorraadje mee te nemen zodat je je niet gek hoeft te zoeken in Indiase apotheken mocht je iets kwijtraken. Neem een Engelse brief van je arts mee over dit medicijngebruik. Het valt te overwegen een schoon setje injectiespuiten en naalden mee te nemen. Denk hierbij ook aan een artsenverklaring. Heb je een bril of draag je lenzen, neem dan de opticienbeschrijving mee of een extra bril of extra paar lenzen.

Gezondheid ter plekke
Naast het in acht nemen van de op jouw situatie afgestemde vaccinaties en ervoor zorgen zo gezond mogelijk te zijn voordat je weggaat, is het natuurlijk ter plekke belangrijk om te voorkomen dat je ziek wordt. Wees ter plekke zeer alert: als je twijfelt over wat je hebt, raadpleeg ter plekke een arts. De gezondheidszorg in Costa Rica staat op een hoog peil. Mocht je toch gezondheidsproblemen krijgen dan kan je contact opnemen met een Nederlandse huisarts in San José. In de privé-klinieken in het land wordt je over het algemeen snel en goed geholpen.

Drinkwater
Het drinkwater in Costa Rica is zeker in de Centrale Vallei van acceptabele kwaliteit. Buiten deze streek beschikken hotels vaak over filterinstallaties om het drinkwater te zuiveren. Als je geen risico wilt nemen is het het beste flessen water te kopen, die vrijwel overal verkrijgbaar zijn. 

Jet lag is een ontregeling van je "biologisch klok", o.a. het ritme van slapen en wakker zijn, dat veroorzaakt wordt door het vliegen over meer dan drie tijdszones. De eerste dagen na de vlucht moet je lichaam wennen aan het nieuwe bioritme waardoor je moe en suf kunt zijn.
Tips ter beperking van de jet lag: Het is geen gek idee om in het vliegtuig weinig koffie en alcohol te drinken maar des te meer water. Na aankomst kun je verder het beste de eerste twee à drie dagen niet te veel van jezelf vergen. Verder is het handig je zo snel mogelijk je aan te passen aan de lokale tijd en het nieuwe slaapritme; wat wij meestal doen is na aankomst een uurtje te slapen maar daarna wakker te blijven tot (kinder)bedtijd.

Diarree Verandering van ritme, klimaat en voedsel (vooral pittig eten) kunnen je darmen op hol doen slaan. Zolang dit alleen gaat om dunne ontlasting zonder bijverschijnselen kun je het beste een dagje rijst of biscuit eten, suiker vermijden, mineraalwater drinken met citroen, geen vette gerechten nuttigen en rust houden. Je kunt eventueel wat ORS (Oral Rehydration Salts) innemen in water opgelost om te zorgen dat je niet uitdroogt, dit is extra belangrijk voor kinderen en oudere vakantiegangers. Als je echt moet reizen kun je nog loperamide innemen. Dit spul legt de peristaltiek (knijpwerking) van de darmen lam zodat het lijkt alsof de diarree over is. Gebruik dit alleen als je niet vaak naar de wc kunt, zoals wanneer je moet reizen. Mocht de diarree langer dan twee dagen aanhouden, of er zijn bijverschijnselen als koorts, bloed in de ontlasting of andere zaken, neem dan contact op met een arts, dan kan via een laboratoriumtest gekeken worden wat er aan de hand is. Het is wel zo dat men eerder geneigd is tot het geven van antibiotica dan in Nederland. Je komt zo meestal wel van je acute kwaal af maar kan wel andere spijsverteringsmoeilijkheden opleveren doordat al je darmflora is vernietigd. Ter ondersteuning van je darmen kun je bijvoorbeeld Acidophilus-capsules slikken (eventueel mee te nemen uit Nederland). Denk er wel aan dat alcohol vaak zeer slecht combineert met antibiotica en dat bij antibioticagebruik de anticonceptiepil een verminderde werking heeft!

Om diarree te voorkomen: Drink alleen water en dranken uit een afgesloten/gesealde fles of uit blik of dranken die gekookt zijn zoals thee of koffie. IJs (van water) is het best te vertrouwen wanneer het ronde bolletjes zijn met gaten erin. Fruitsap is alleen veilig als er geen water is toegevoegd. Voedsel, vooral vlees en vis, moet goed gekookt, gestoofd of doorbakken zijn. Westerse salades zoals bij salad bars in dure hotels gebruikelijk zijn, zijn in dit licht over het algemeen af te raden. Hamburgers zijn (eigen ervaring) over het algemeen eerder onveilig dan gewoon vlees zoals de lokale bevolking dat eet. Eet vooral daar waar het druk is: de omloopsnelheid waarmee het voedsel wordt geproduceerd en opgegeten is dan hoog, wat de hygiëne ten goede komt. Ook restaurants waarbij je goed kan zien hoe schoon het is, zijn aan te raden. Wat betreft eetstalletjes is het verstandig later op de dag geen vlees meer te eten, dat vlees heeft soms al de hele dag ongekoeld gelegen.

Nog wat meer (semi-)medische tips

Huidverzorging   
Neem wondjes in de tropen serieus: houd ze in de gaten en doe er iets desinfecterends op en eventueel voor overdag een pleister. Krab muggenbulten niet open. Zorg altijd een hoge factor zonnebrandcrème op te smeren op de blootstaande huid, ook in het regenseizoen. De zon is superkrachtig rond de evenaar en hoog in de bergen, ook als er bewolking is. Draag geen felgekleurde of zwarte kleding en geen sterke parfum, deo of aftershave om stekende insecten op afstand te houden (zorg dat je niet te veel op een bloem lijkt). Als je gevoelig bent voor huidirritatie is het het best om katoenen of linnen kleding te dragen, dat broeit niet snel. Je kunt eventueel jezelf na het ochtendtoilet inpoederen ter voorkoming van broeien (prickly heat). Was of desinfecteer je handen na toiletbezoek en bijt liever geen nagels.  

Zonnesteek   
Voorkom een zonnesteek door een hoofddeksel en eventueel een zonnebril te dragen. Zorg altijd een fles water bij je te hebben, zeker als je de natuur in gaat en niet snel aan drinkwater kunt komen. Vermoed je een zonnesteek (word je licht in het hoofd of krijg je hoofdpijn): drink wat, ga lekker in de schaduw zitten en blijf daar als het mogelijk is.